Ο πληθωρισμός τιμών είναι ένα φαινόμενο με αρνητικές επιπτώσεις σε όλα (ή σχεδόν όλα) τα νοικοκυριά. Ο τρόπος αντιμετώπισης του αλλά και η εκτιμώμενη διάρκειά του προβληματίζουν την παγκόσμια κοινότητα ωστόσο κάποιοι ωφελούνται σημαντικά, εξασφαλίζοντας υπερκέρδη εις βάρος της ευημερίας του συνόλου. Οι συνθήκες της πανδημίας, τα ακραία καιρικά φαινόμενα και ο πόλεμος οδήγησαν  σε διαταραχές της αλυσίδας παραγωγής και υπο-επενδύσεις, ενώ ταυτόχρονα τα πακέτα ανάκαμψης που δόθηκαν για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας και οι αποταμιεύσεις που είχαν κάνει οι πολίτες το διάστημα των lockdowns είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της ζήτησης. Αποτέλεσμα των παραπάνω είναι η αύξηση των τιμών των βασικότερων αγαθών, και ιδιαίτερα των ενεργειακών προϊόντων που σχετίζονται με το Ρωσικό φυσικό αέριο.

Οι κυβερνήσεις έχουν σταθεί ανίκανες να λάβουν μέτρα ισχυρά προστασίας από την ακρίβεια ενώ η ενεργειακή φτώχεια έχει ήδη βάλει σε κίνδυνο πολλούς συνανθρώπους. Εξακολουθούμε να έχουμε την πιο ακριβή ενέργεια σε όλη την Ευρώπη, ενώ το πρόγραμμα “καλάθι του νοικοκυριού” δεν προσφέρει κάτι περισσότερο από τις συνήθεις εκπτώσεις  των σουπερμαρκετ, σε είδη μάλιστα συχνά εισαγωγής. Την ίδια ώρα, τα είδη πρώτης ανάγκης, που ήταν ήδη ακριβότερα για τους καταναλωτές σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, έχουν ακριβύνει θεαματικά.

Βασικός άξονας για την αντιμετώπιση του πληθωρισμό είναι οι πολιτικές που μειώνουν τις εισοδηματικές ανισότητες, θέτουν όρια στην κερδοσκοπία και προστατεύουν τις/τους/α ευάλωτες/ους/α στο άμεσο χρονικό διάστημα. Και ενώ νιώθουμε το συνολικό αναπτυξιακό σύστημα να καταρρέει, οι πολιτικές αυτές δεν μπορεί να είναι προς την κατεύθυνση μιας συστημικής αλλαγής. 

Αύξηση μισθών σε όλους τους κλάδους απασχόλησης

Είμαστε υπέρ της αύξησης των μισθών κατά τουλάχιστον το ποσοστό του πληθωρισμού. Δεν φοβόμαστε ότι αυτή η αύξηση εισοδήματος των εργαζομένων θα φέρει περαιτέρω αύξηση του πληθωρισμού μέσω της ζήτησης, αντιθέτως φοβόμαστε ότι χωρίς την απαραίτητη αύξηση ονομαστικών μισθών, η πραγματική αγοραστική δύναμη των καταναλωτών θα δυσχεραίνει το βιοτικό επίπεδο ανησυχητικά. Ενώ είμαστε υπέρ ενός διαφορετικού μοντέλου κατανάλωσης, ξέρουμε ότι η λιτότητα πρέπει να ξεκινήσει από όσους έχουν υπερπολλαπλάσιο οικολογικό αποτύπωμα από αυτό που τους αντιστοιχεί.  Η εργατική τάξη έχει ήδη αρχίσει να διεκδικεί τα δικαιώματα της. Οι εργάτριες/ες έχουν γίνει δυσεύρετες/οι σε βασικούς τομείς της οικονομίας (κατασκευή, τουρισμός, αγροτικός τομέας, βιομηχανία, υγεία, φροντίδα), αναζητώντας καλύτερους όρους και συνθήκες εργασίας. Έχει έρθει η στιγμή να σταματήσει η εκμετάλλευση των εργαζομένων, και να βελτιωθούν τόσο οι οικονομικές αποδοχές όσο και οι ποιοτικές συνθήκες σε πολλα επαγγελματα. Παράλληλα πρέπει ξανά να αναγνωριστούν όλα αυτά τα επαγγέλματα τα οποία στηρίζουν την κοινωνια αλλά θεωρούνταν μέχρι τώρα δευτερεύοντα. 

Φορολογική δικαιοσύνη 

Η φορολογική δικαιοσύνη είναι κλειδί στην ευημερία των λαών και στην προστασία του περιβάλλοντος. Η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και η κλιμακωτή φορολόγηση του πλούτου πρέπει να είναι στον πυρήνα και της αντιμετώπισης των αρνητικών επιπτώσεων του πληθωρισμού. Η μεταφορά εισοδήματος από αυτούς που λαμβάνουν πολύ υψηλά εισοδήματα προς αυτούς που πλήττονται περισσότερο είναι προφανώς ένα αναγκαίο βήμα σε περιόδους πληθωρισμού. Παράλληλα, η αύξηση της φορολόγησης των υπερκερδών των εταιριών και του υπερογκου πλουτισμού των λίγων, μαζί με την φορολόγηση των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών, μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά προς τις πληθωριστικές τάσεις, μέσω της αύξησης των απαραίτητων επενδύσεων για υποδομές που αφορούν πράσινες λύσεις. Η φορολόγηση πρέπει να συνδυάζεται με περιβαλλοντικά, ενεργειακά και κοινωνικά κριτήρια. 

Ελεγχόμενη τιμολόγηση

Φάρμακα, είδη πρώτης ανάγκης για την υγεία των γυναικών και ευπαθών ομάδων, αγαθά όπως το νερό και το βασικό διατροφικό καλάθι χρειάζονται ελεγχόμενη τιμολόγηση. Πλαφόν τιμών μπορεί να μπει και στην ενέργεια και σε άλλα βασικά αγαθά, π.χ. στέγαση, ώστε να μην χρειάζεται το κράτος μετά να αναζητά τα υπερκέρδη για να τα φορολογήσει, καθώς αυτά θα έχουν αποφευχθεί ούτως ή άλλως.

Διατροφική μεταστροφή 

Η βιομηχανία του κρέατος έχει πολλαπλές αρνητικές επιπτώσεις, ενώ είναι σαφές ότι οι συνθήκες διαβίωσης των ζώων στην πλειοψηφία των μονάδων είναι τραγικές. Η διατροφική αξία ως  αποτέλεσμα είναι μάλλον υποβαθμισμένη για την υγεία των καταναλωτών, ενώ ταυτόχρονα η βιομηχανία του κρέατος ενισχύει σημαντικά την κλιματική αλλαγή. Παράλληλα, η διατροφή βασισμένη σε μια φυτικές τροφές είναι πιο οικονομική και υψηλότερης διατροφικής αξίας  για την υγεία των καταναλωτών . Ως εκ τούτου οι αντίστοιχες πολιτικές στήριξης πρέπει να εστιάζουν στην βιολογική και φυσική καλλιέργεια. Καλλιέργειες χωρίς χημικά, εκτός από τα πολλαπλά οφέλη στο περιβάλλον και στην υγεία, προσφέρουν και ευχάριστες συνθήκες εργασίας, και μπορούν να αναζωπυρώσουν το ενδιαφέρον των νέων να επιστρέψουν στην επαρχία και να ασχοληθούν με το πρωτογενή τομέα.
 

Υποστήριξη ευάλωτων νοικοκυριών για ενεργειακή εξοικονόμηση και βιολογική αγροτική παραγωγή μικρής κλίμακας

Είμαστε κατά των αλόγιστων παροχών μέσω επιδοτήσεων που μόνο βραχυπρόθεσμα μπορούν να απαλύνουν τις αρνητικές επιπτώσεις του πληθωρισμού και να αυξήσουν πλασματικά την κατανάλωση και τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων και άλλων ενεργοβόρων αγαθών. Τα ευάλωτα νοικοκυριά χρειάζονται πολιτικές που θα τα βοηθήσουν να πάψουν να είναι ευάλωτα. Τέτοιες πολιτικές είναι, εκτός από την αύξηση εισοδήματος, οι πολιτικές ενεργειακής εξοικονόμησης και οι πολιτικές αναζωογόνησης της υπαίθρου. Η ενεργειακή εξοικονόμηση και η σύγχρονη, βιολογική αγροτική παραγωγή μικρής κλίμακας μπορούν να δημιουργήσουν πολλές θέσεις εργασίας, δεν βασίζονται στις εισαγωγές, και δίνουν μακροχρόνιες λύσεις στα νοικοκυριά. 

Οχι στις εξορύξεις

Πιστεύουμε στην ανάγκη ενεργειακής αυτάρκειας της χώρας και η τεχνολογία προσφέρει πληθώρα συστημάτων ΑΠΕ  μικρής κλίμακας τα οποία μπορούν να εκμεταλλευτούν διαφορετικές μορφές ενέργειας. Η έρευνα για υδρογονάνθρακες και η επαναστροφή και εξάρτηση από το αέριο όταν η μάχη ενάντια στην κλιματική κρίση είναι ήδη τόσο οριακή, ειναι μια καταστροφική επιλογή. Είναι καταστροφική γεωπολιτικά, αφου θα εντείνει τις εντάσεις με τις γειτονικές χώρες αλλά και καταστροφική για το θαλάσσιο οικοσύστημα που μολύνεται από τα παραγομενα υδατα. Τα κητώδη, που  έχουν πολύ σημαντικό ρόλο στο θαλάσσιο οικοσύστημα επηρεάζονται αρνητικά από τις σεισμικές δονήσεις, ενώ ζουν ακριβώς σε εκείνα τα σημεία που γίνονται οι έρευνες. Τέλος είναι και  καταστροφική δημοσιονομικά  μιας και τα κοιτάσματα βρίσκονται σε μεγάλο βάθος και η εξόρυξη θα είναι απίστευτα κοστοβόρα. Ταυτόχρονα   η περιοχή που σχεδιάζονται οι εξορύξεις  είναι πάνω σε σεισμικό ρήγμα, γεγονός άκρως επικίνδυνο το οποίο αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες ατυχήματος στο μέλλον. 

Εν κατακλείδι η εξόρυξη υδρογονανθράκων στο Ιόνιο σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί βιώσιμη λύση ενάντια στην ακρίβεια. Η Μεσόγειος ως κλειστό και σημαντικο οικοσύστημα πρέπει να ανακηρυχθεί ζώνη απαγόρευσης εξορυξεων. 

Νομιμοποίηση μεταναστών, και άσυλο στους πρόσφυγες

Αυτή τη στιγμή υπάρχουν μεγάλες ανάγκες ανθρώπινου δυναμικού σε σημαντικούς τομείς όπως ο κατασκευαστικός, ο αγροτικός, και ο τουριστικός τομέας.  Επιτέλους γίνεται εμφανής ο παραλογισμός της εθνικιστικής ρητορικής των κυβερνήσεων που με γνώμονα τον φόβο καταλήγουν σε απάνθρωπες πολιτικές με τις οποίες εξοστρακίζουν, φυλακίζουν και σκοτώνουν  με τα push back  ανθρώπους που έρχονται στην χώρα για να ξεφύγουν από τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν εκεί και να αναζητήσουν μια καλύτερη ζωή. Την στιγμή που η κλιματική κρίση προβλέπεται να προκαλέσει μεγάλη αύξηση των προσφυγικών ροών, είναι ώρα να συνειδητοποιήσουμε ότι πλέον η νομιμοποίηση προσφύγων και μεταναστών και η νόμιμη είσοδο για εργασία – σε σωστές αξιοπρεπείς και νόμιμες συνθήκες – θα βοηθήσει όχι μόνο τους συνανθρώπους μας, αλλά και την ίδια την χώρα.  Εκτός από τους τομείς που αναφέρθηκαν υπάρχουν σημαντικές ανάγκες και στο κομμάτι της υγείας και της φροντίδας στο σπίτι,  είτε πρόκειται για ηλικιωμένους είτε για παιδιά. Τέτοιες παροχές φροντίδας θα μπορούσαν να οργανώνονται και να προσφέρονται και από τους Δήμους, ώστε να υπάρχει σωστός  έλεγχος της παροχής υπηρεσιών αλλά και δίκαιη πληρωμένη εργασία με τις αντίστοιχες ασφαλιστικές εισφορές για τους εργαζόμενους. Το άνοιγμα αυτό δεν θα ελαφρύνει μόνο τους τομείς που έχουν ανάγκη αλλά μπορεί να εμπλουτίσει την χώρα σε κάθε τομέα, όπως άλλωστε εφαρμόζουν ήδη χώρες όπως η Γερμανία. 

Τοπική παραγωγή οικολογικών κατασκευαστικών υλικών

Μπορούν να υπάρξουν κρατικές ενισχύσεις ή επιχορηγήσεις για την παραγωγή τοπικών υλικών ώστε να υπάρχει μικρότερη εξάρτηση από τις εισαγωγές. Βασικοί τομείς της οικονομίας, βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε εισαγόμενα υλικά. Αυτό εκτός ότι αυξάνει πολύ σημαντικά το ανθρακικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα, δημιουργεί πολλαπλά προβλήματα και κλιμακώνει την αύξηση των τιμών. Η τοπική παραγωγή των υλικών και εξαρτημάτων θα ήταν μία λύση προς την μείωση της ακρίβειας αλλά και την μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος γενικότερα.  Η  κάνναβη, είναι ένα παράδειγμα οικολογικού υλικού κατασκευής το οποίο δεν παράγουμε στην Ελλάδα τη στιγμή που έχει  αρνητικό ανθρακικό αποτύπωμα, αφου αφενός απορροφά το διοξείδιο του άνθρακα πιο γρηγορα αλλά και αφετέρου προσφέρει πολλές εφαρμογές στην οικοδομή για την παραγωγή μονώσης,  τούβλων και άλλα.

Πολιτικές για την κατοικία

Στον  τομεα της κατοικίας υπάρχει σοβαρό πρόβλημα ιδιαίτερα στα κέντρα  των πόλεων όπου τα ενοίκια έχουν εκτοξευτεί και δεν υπάρχουν διαμερίσματα σε προσφορά αφού έχουν μετατραπεί τα περισσότερα σε airbnb και ξενοδοχεία. Χρειάζεται  να εφαρμοστεί μία πολιτική που να μειώνει  τα κενά σπίτια και να αποτρέπει την  μεγάλη συγκέντρωση Airbnb στο κέντρο, εφαρμόζοντας ποσόστωση ανά γειτονιά. Προτείνουμε τη δυνατότητα, ομάδες ανθρώπων να μπορούν να αναλάβουν εγκαταλελειμμένα σπιτια σε συνεννόηση με τον Δήμο και να τα ανακαινίζουν διχως να πληρώνουν ενοίκιο ή αγορά για αρκετά χρόνια.  Τα εγκαταλελειμμένα σπίτια πρέπει επίσης να μπορούν να κατάσχονται και να χρησιμοποιούνται από τον Δήμο ως κοινωνικές κατοικίες. Κτίρια που ανήκουν στο Δημόσιο ή στο Δήμο να ταξινομηθούν και να γνωστοποιηθούν και να ανακατανεμηθούν για διαφορετικές χρήσεις. Αντίστοιχα μέτρα μπορούν να εφαρμοστούν στη φορολογία ώστε να υπάρχει κίνητρο ενοικίασης αντί να διατηρούνται κενα τα διαμερίσματα. Παράλληλα η προώθηση και ενίσχυση του μοντέλου συνεργατικής κατοίκησης μπορεί να έχει πολλαπλά οφέλη οικονομικά και κοινωνικά. Δομές υποστήριξης γυναικών και καταπιεσμένων στις παρούσες συνθήκες βίας είναι απαραίτητες για να απαντουν στην βία που αντιμετωπίζουν οι θηλυκότητες στο σπίτι, στην εργασία, στον δρόμο 

βιώσιμες μεταφορές

Βιώνουμε ένα παραλογισμό, όπου παρά την αύξηση των καυσίμων οι δρόμοι είναι γεμάτοι, η ατμοσφαιρική ρύπανση υψηλή και η αστική κινητικότητα είναι επιβαρυντική τόσο για το περιβάλλον, όσο και για την υγεία, σωματική και ψυχική των κατοίκων των πόλεων. Είναι απαραίτητη η άμεση ενίσχυση των μέσων μαζικής μεταφοράς:  ενίσχυση των δρομολογίων μέσων σταθερής τροχιάς, μείωση των τιμών εισιτηρίων, όπως π.χ. στη Γερμανία, αλλά και ενίσχυση της χρήσης ποδηλάτων, πεζής μετακίνησης και μικροκινητικότητας. Περισσότερες δυνατότητες διαμοιρασμου μεταφορικών μέσων θα βοηθούσαν στην μειωμένη χρήση των ΙΧ αλλά και στην πιο οικονομική διαχείριση τους. Σε μεγαλύτερη κλίμακα, ο στόχος είναι η ενίσχυση της σταθερής τροχιάς εναντι της επιλογής ανάπτυξης των οδικών αξόνων. Ένας χρονικά σύντομος έλεγχος της τιμής της βενζίνης με μείωση της φορολογίας, χρειάζεται παράλληλα μία πιο μακροπρόθεσμη αλλαγή πολιτικής στις μεταφορές, ώστε εκτός από τον πληθωρισμό, να μην ξεφύγουμε από τους στόχους αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης. 

Ενίσχυση και εξυγίανση  του δημόσιου τομέα

Η βελτίωση της αποδοτικότητας του δημόσιου τομέα, μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην βιωσιμότητα της οικονομίας και στην αντιμετώπιση του πληθωρισμού. Η αύξηση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών είναι ευθέως ανάλογη με την πρόσβαση τους στα κοινά και τις δημόσιες υπηρεσίες που λαμβάνουν.  Η βελτίωση του δημόσιου τομέα δεν θα έρθει από την αποδόμησή του, αλλά από την ενίσχυση του, με καλύτερη εξυπηρέτηση, ανασχεδιασμό των υπηρεσιών και ενίσχυση του προσωπικού σε κρίσιμα σημεία όπως στην υγεία, ασφάλιση, παιδεία, πολεοδομία, υπηρεσίες περιβάλλοντος και εφορίες. Άλλωστε η χώρα μας πλέον έχει ιδιαίτερα μικρότερο δημόσιο τομέα σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ο δημόσιος τομέας χρειάζεται αλλαγή μοντέλου προς μία κατεύθυνση λιγότερο ιεραρχική και εν τέλη πιο αποδοτική, για να μπορέσει να ανταποκριθεί στις κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες, φυσικά πέρα από τις πελατειακές λογικές και τις πρακτικές διαφθοράς. Θέλουμε ο δημόσιος τομεας να αποτελέσει πόλο έλξης επιστροφής των νέων στην χώρα ώστε να αντιμετωπιστεί το brain drain. Το στοίχημα είναι μεγάλο, αλλά κρίσιμο. Είναι καθαρά θέμα πολιτικής βούλησης και επιμονής, και τα παραδείγματα καλών πρακτικών είναι διαθέσιμα.

Αποανάπτυξη

Εν τέλει η καταπολέμηση του πληθωρισμού μπορεί να έρθει και με την οικειοθελή και επιλεκτική μείωση της ζήτησης, που δεν προϋποθέτει καμία υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου αλλά αντιθέτως την αύξηση της ευημερίας, μακριά από λογικές υπερκαταναλωτισμού και πλουτισμού. Εστιάζοντας στην εξοικονόμηση, στην τοπικότητα της παραγωγής, την επανάχρηση προϊόντων και την μείωση της κατανάλωσης με το αντίστοιχο αποτέλεσμα μείωσης εξόρυξης υλικών και δημιουργίας σκουπιδιών. Προϋπόθεση είναι και η μείωση των ωρών εργασίας, χωρίς όμως μείωση του εισοδήματος, απλά μέσω μιας πιο δίκαιης κατανομής μεταξύ εργασίας και κεφαλαίου. Η μείωση ωρών εργασίας επιτρέπει την εμβάθυνση στην ανάπτυξη σχέσεων, συνεργασιών και προσωπικής ανάπτυξης χωρίς την κατανάλωση προϊόντων.  Τοπικά εναλλακτικά νομίσματα, τράπεζες χρόνου, και η δημιουργία συνεργατικών δομών διαμοιρασμού διαφόρων ειδών (εργαλεία, βιβλία, ρούχα κλπ) είτε σε επίπεδο γειτονιάς ή συγκροτήματος/πολυκατοικίας, δεν θα είναι μόνο μία λύση στην κρίση αλλά θα έχει πολλαπλά περιβαλλοντικά και κοινωνικά οφέλη. Θα μπορούσε σε καθε γειτονιά σε συνεργασία με τον Δήμο να υπάρξουν κηποι καλλιεργειας και φροντίδας σε οικοπεδα κενά η και σε αρχαιολογικούς χώρους στο κέντρο που δεν έχουν ανασκαφει. Οι κηποι αυτοι θα δίνουν τροφή και θα λειτουργούν και ως τόποι συνάντησης-φροντιδας για την γειτονιά. Αλλάζοντας δηλαδή κατεύθυνση της οικονομίας προς αυτό που ονομάζουμε αποανάπτυξη.